Prism Offset (ค่าเลื่อมศูนย์) คืออะไร? ทำไมช่างสำรวจต้องเช็กให้ชัวร์ก่อนส่องกล้อง!
เวลาช่างสำรวจใช้กล้อง Total Station ยิงระยะ แสงเลเซอร์จะวิ่งไปกระทบเป้าปริซึมแล้วสะท้อนกลับมาเพื่อคำนวณระยะทาง แต่ความจริงแล้ว… จุดที่แสงตกกระทบและหักเหอยู่ “ข้างใน” เนื้อกระจกของปริซึม ซึ่งไม่ใช่จุดเดียวกับแกนดิ่งของเสาโพลที่เราตั้งไว้เป๊ะๆ
ทำให้ระยะที่กล้องวัดได้ตอนแรก อาจจะยาวกว่าความเป็นจริงนิดหน่อยครับ
แล้ว Prism Offset คืออะไร? พูดง่ายๆ มันคือ “ค่าชดเชยระยะทาง” ที่เราต้องป้อนเข้าไปในกล้อง เพื่อสั่งให้กล้องขยับระยะที่แสงวิ่งเข้าไปในกระจก ให้กลับมาตรงกับ “แกนศูนย์กลางของเสา” หรือจุดที่เราตั้งหมุดไว้นั่นเอง
ถ้าลองสังเกตที่กรอบของเป้าปริซึม (เช่น แบรนด์ Sokkia) เราจะเห็นตัวเลขระบุไว้ ซึ่งค่าที่นิยมใช้กันจะมี 2 แบบหลักๆ:
✅ 0 mm : ตัวปริซึมถูกออกแบบและประกอบเข้ากับกรอบมาอย่างพอดี ให้จุดศูนย์กลางการสะท้อนแสงตรงกับแกนเสาเป๊ะๆ (กล้องไม่ต้องบวกหรือลบระยะเพิ่ม)
✅ -30 mm : เป็นตำแหน่งมาตรฐานของปริซึมหลายรุ่น (Nodal point) กล้องจะรู้ทันทีว่าต้องหักลบระยะออกไป 30 มม. เพื่อให้ได้ระยะถึงหมุดที่แท้จริง
⚠️ ถ้าตั้งค่าในกล้องผิด จะเกิดอะไรขึ้น? สมมติว่าหน้างานคุณถือเป้าที่มีค่า -30 mm แต่ในกล้องดันตั้งค่า Prism Offset ไว้ที่ 0 mm ระยะทางที่คุณวัดได้จะเพี้ยนไปถึง 3 เซนติเมตรทันที! สำหรับงานก่อสร้าง งานเทคอนกรีต หรืองานวางผัง… ระยะ 3 เซนติเมตร ถือเป็นเรื่องใหญ่ที่ทำให้งานพังได้เลยครับ 🏗️❌
ทริกก่อนเริ่มงาน: ก่อนส่องกล้องทุกครั้ง อย่าลืมพลิกดูสเปกด้านหลังกรอบเป้าปริซึม แล้วตั้งค่า Offset ในกล้อง Total Station ให้ตรงกันเสมอ แค่นี้งานก็เป๊ะ ไม่มีพลาดแล้วครับ!
